Uprawa buraka cukrowego wiąże się przede wszystkich z występowaniem chwościka buraka cukrowego. Choroba ta ma zdecydowanie największe znaczenie ekonomiczne i powoduje znaczne straty w jego uprawie. Równolegle do niej na plantacjach często spotykana jest także brunatna plamistość liści. Oprócz wymienionych jednostek chorobowych występują również inne, ale ich znaczenie obecnie nie jest duże.
Nowe zagrożenie dla uprawy buraka cukrowego
Badacze z Instytutu Ochrony Roślin Państwowego Instytutu Badawczego prowadzą monitoring plantacji roślin uprawnych pod kątem różnych chorób. Sprawdzają, czy na polach w Polsce nie pojawiają się nowe jednostki chorobowe występujące w innych krajach w tej uprawie. Pod koniec czerwca 2025 roku Instytut Roślin — PIB poinformował, że na plantacjach buraka cukrowego stwierdzono dwie niezbyt popularne choroby, których źródłem nie są grzyby patogeniczne. Pierwszy raz zostały one zaobserwowane w analogicznym okresie 2024 roku.
SBR — syndrom niskiej zawartości cukru
SBR to skrót od angielskiej nazwy choroby Syndrome Basses Richesses, która określana jest w Polsce mianem syndromu niskiej zawartości cukru lub syndromem nagłego zamierania buraka. Choroba ta jest znana w Europie Zachodniej od ponad 20 lat, a jej pierwsze ogniska zaobserwowano w Polsce dość niedawno. Jest ona powodowana przez sprawców odpornych na działanie fungicydów, czyli proteobakterię ‘Candidatus Arsenophonus phytopathogenicus’ i jako patogen drugorzędny, fitoplazmę ’Candidatus Phytoplasma solani’ (16SrXII-A) (fitoplazma stolbur) (Mollicutes).
Jak wyglądają objawy SBR?
Większość wizualnych objawów jest mało charakterystyczna i bardzo trudno jednoznacznie wskazać na ich podstawie, że chodzi o syndrom niskiej zawartości cukru. Liście roślin porażonych żółkną, a nowo wyrosłe mają nienaturalny kształt — lancetowaty. Z kolei wiązki przewodzące w korzeniach przybierają barwę brązową. Efektem wszystkich zmian powodowanych przez sprawców choroby jest spadek zawartości cukru, który może wynosić nawet 50% oraz plonu korzeni do 30%.
RTD — choroba kauczukowego korzenia
Choroba powoduje znacznie zmiany w strukturze korzeni burka cukrowego i jest powodowana przez fitoplazmę ’Candidatus Phytoplasma solani’ (16SrXII-A) (fitoplazma stolbur) (Mollicutes). Objawem choroby jest żółknięcie starszych liści, więdnięcie i ich zamieranie, co prowadzi do spadku plonowania. Na korzeniach choroba powoduje gumowacenie korzeni oraz utratę struktury. Porażone korzenie są bardziej podatne na gnicie powodowane przez Macrophomina phaseolina.
Jak przenoszone są choroby?
Wektorem chorób są pluskwiaki z rodziny szrońcowatych (Cixidae), a największe znaczenie ma szroniec zajączek (Pentastiridius leporinus). Jego obecność na plantacji można stwierdzić przy pomocy tablic lepowych. W jego zwalczaniu pomocna jest substancja czynna acetamipryd, która dzięki działaniu systemicznemu dociera do miejsca żerowania szkodnika. Kompleksowe informacje ułatwiające identyfikację oraz planowanie zabiegów zwalczających tego wektora, a także inne groźne dla uprawy insekty, zebrano w artykule: https://osadkowski.pl/blog-agrotechnika/szkodniki-buraka-cukrowego-jakie-wystepuja-i-czym-zwalczac.
Nowe wyzwania fitosanitarne na plantacjach buraka
Polscy badacze ostrzegają przed pojawieniem się nietypowych dla naszego klimatu infekcji, których nie wywołują powszechne grzyby, lecz oporne na standardowe opryski bakterie oraz fitoplazmy. Należą do nich syndrom SBR, drastycznie redukujący polaryzację i deformujący młode ulistnienie, a także choroba RTD, prowadząca do utraty jędrności i szybkiego rozkładu tkanki korzeniowej. Oba te groźne patogeny rozprzestrzeniają się za pośrednictwem żerujących pluskwiaków, kluczowym elementem obrony zasiewów staje się zwalczanie tych wektorów za pomocą insektycydów krążących wraz z sokami roślinnymi.
